Een bouwvergunning vraag je sinds 1 januari 2024 aan via het Omgevingsloket (Omgevingswet). Doorlooptijd is 8 weken voor reguliere procedure, 26 weken bij uitgebreide. Vóór de aanvraag: check via "Vergunningcheck" of je werk vergunningvrij is. Belangrijke documenten: tekeningen, constructieberekening, bouwbesluittoets en omgevingsplan. Bij gevolgklasse 1 is een kwaliteitsborger Wkb verplicht.
Belangrijkste punten
- ✓Sinds Omgevingswet 1-1-2024: aanvraag via Omgevingsloket, niet meer bij gemeente
- ✓Vergunningvrij vs vergunningplichtig: check via "Vergunningcheck" op Omgevingsloket
- ✓Doorlooptijd 8 weken (reguliere procedure), 26 weken bij uitgebreide procedure
- ✓Documenten: tekeningen, constructieberekening, bouwbesluit-toets, omgevingsplan
- ✓Wkb (sinds 2024): kwaliteitsborger vereist bij gevolgklasse 1
Bouwen zonder vergunning is een van de duurste fouten die je als aannemer of klant kunt maken. Illegaal gebouwde constructies moeten in het ergste geval worden afgebroken op kosten van de eigenaar. In dit artikel lees je wanneer een vergunning verplicht is, hoe het aanvraagproces werkt en wat je als aannemer moet weten.
Wanneer is een omgevingsvergunning verplicht?
Niet alle bouwactiviteiten zijn vergunningsplichtig. Er zijn drie categorieën:
- Vergunningvrij bouwen — kleine uitbouwen, dakkapellen aan de achterkant, kozijnvervangingen in bepaalde gevallen
- Vergunningplichtig — grotere aanbouwen, nieuwbouw, gevelwijzigingen aan de voorkant, verbouwen van een monument
- Meldingsplichtig (Bbl) — kleine bouwactiviteiten die niet vergunningplichtig maar wel meldingsplichtig zijn
Controleer altijd via het omgevingsloket (omgevingsloket.nl) of een bouwactiviteit vergunningplichtig is. Dit kun je zelf doen of namens de klant.
Wie vraagt de vergunning aan?
De vergunning wordt aangevraagd door of namens de eigenaar van de woning of het pand. Als aannemer kun je de aanvraag namens de klant doen — maar zorg dan voor een schriftelijke machtiging. De aansprakelijkheid voor de juistheid van de aanvraag ligt altijd bij de aanvrager.
De vergunning wordt aangevraagd via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) op omgevingsloket.nl. Gemeenten hebben maximaal acht weken om te beslissen op een reguliere aanvraag, twaalf weken voor een uitgebreide procedure.
Administratie die klopt — automatisch
Btw-tarieven, urenregistratie en facturatie in één omgeving. Sluit je boekhouding zonder stapels papier.
Wat heb je nodig voor de aanvraag?
De benodigde documenten variëren per aanvraag, maar typisch:
- Situatietekening — bovenaanzicht met maatvoering en ligging op het perceel
- Plattegronden — per verdieping, met maten
- Geveltekeningen — alle gevels van het gebouw, voor en na verbouwing
- Doorsneetekening — indien relevant voor constructie of hoogte
- Constructieberekeningen — bij draagconstructiewijzigingen
- Energieprestatie-onderbouwing — voor nieuwbouw
De Omgevingswet
Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Dit heeft invloed op het vergunningsproces: alle ruimtelijke regels zijn samengevoegd in het omgevingsplan van de gemeente. De meeste procedures zijn via het DSO-loket verloopt, maar de inhoud van de regels verschilt nu per gemeente.
Als aannemer is het verstandig om vertrouwd te raken met het omgevingsloket en de lokale regels in de gemeenten waar je actief bent.
Aannemer en vergunning: je verantwoordelijkheden
Als aannemer mag je niet beginnen voordat de vergunning onherroepelijk is verleend. Begin je toch zonder vergunning op verzoek van de klant, dan ben je mede verantwoordelijk voor de overtreding. Dat risico wil je niet lopen.
Vraag altijd om de vergunning vooraf en bewaar een kopie in het projectdossier. Controleer of de omschrijving in de vergunning overeenkomt met wat er gebouwd wordt.
Werk nooit zonder vergunning als die wettelijk verplicht is. "De klant zei dat het mocht" is geen geldige verdediging tegenover de gemeente.
Administratie die klopt — automatisch
Btw-tarieven, urenregistratie en facturatie in één omgeving. Sluit je boekhouding zonder stapels papier.
Probeer Plannr gratis →
Wat is wel/niet vergunningvrij?
De grootste verwarring zit in wat wel of niet vergunningvrij is. Een paar veelvoorkomende situaties (controleer altijd via Omgevingsloket):
- Aanbouw < 5 m² in achtererfgebied + max 4 m diep + max 50% bebouwing: vergunningvrij
- Dakkapel in zijdakvlak van woning: vergunningplichtig — in achterdakvlak vaak vergunningvrij
- Interne verbouwing zonder constructieve wijziging: doorgaans geen vergunning
- Doorbraak in dragende muur: vergunningplichtig — constructieberekening vereist
- Schuur < 30 m² in achtererfgebied: vergunningvrij onder voorwaarden
- Monumentaal pand: vrijwel altijd vergunning + bouwhistorisch onderzoek
Bij twijfel: gemeente bellen of via Omgevingsloket de Vergunningcheck doen. Achteraf vergunning aanvragen voor al gebouwd werk = boetes + mogelijke sloopopdracht.
Mini-case: vergunning vergeten kost €18.000
Een aannemer begon in 2023 aan een dakkapel-project voor een particuliere klant. De klant zei dat hij "zelf alles met de gemeente had geregeld". De aannemer ging te goeder trouw aan de slag, leverde de dakkapel op en factureerde €14.000.
Twee maanden later: brief van de gemeente. Geen vergunning aangevraagd, dakkapel in zijdakvlak was wel vergunningplichtig. De gemeente verlangde óf vergunning achteraf (kans op weigering) óf sloop. Klant weigerde verantwoordelijkheid — wees naar de aannemer als "expert".
Resultaat: nadat alles uitgevochten was, kreeg de aannemer een schikking van €4.000 met de klant maar moest de dakkapel deels aanpassen voor €8.000 + €2.000 leges + advocaatkosten €4.000. Totale schade: €18.000. Sinds die les vraagt hij altijd een kopie van de vergunning vóór de eerste werkdag — geen uitzonderingen.
Veelgestelde vragen
Wanneer heb ik als aannemer een bouwvergunning nodig?▾
Wie vraagt de vergunning aan: de aannemer of de opdrachtgever?▾
Hoe lang duurt een vergunningaanvraag?▾
Administratie die klopt — automatisch
Btw-tarieven, urenregistratie en facturatie in één omgeving. Sluit je boekhouding zonder stapels papier.
Probeer Plannr gratis →