Brandveiligheid bij verbouwingen: hier moet je op letten

Brandveiligheid is bij verbouwingen een wettelijke vereiste, maar ook een morele plicht. Een brand in een woongebouw tijdens of na een verbouwing kan levens kosten — en als aannemer ben jij mede verantwoordelijk als de brandveiligheid niet op orde is. In dit artikel lees je welke eisen gelden en hoe je er als aannemer mee omgaat.

Brandveiligheid in het Bouwbesluit

Het Bouwbesluit (nu: Besluit bouwwerken leefomgeving, Bbl) stelt eisen aan brandveiligheid voor alle bouwwerken. Bij verbouwingen gelden twee scenario's:

• Verbouwen naar nieuwbouwniveau — als de verbouwing ingrijpend genoeg is, moet het geheel aan nieuwbouweisen voldoen
• Verbouwen naar bestaand bouw niveau — bij beperkte verbouwingen mag je uitgaan van lagere eisen, maar de brandveiligheid mag nooit verslechteren

Brandcompartimentering

Een van de belangrijkste brandveiligheidsprincipes is compartimentering: het opdelen van een gebouw in brandcompartimenten zodat brand zich niet vrij kan verspreiden. Als je tijdens een verbouwing een brandwerende wand doorboort voor leidingen, moet die doorboring worden afgesloten met brandwerende manchetten of mortel.

Vergeet je dit, dan vervalt de brandcompartimentering — en daarmee de veiligheid van de bewoners en jouw aansprakelijkheid als aannemer.

• Doorvoeringen in brandwerende wanden en plafonds moeten worden afgedicht
• Gebruik uitsluitend brandwerende producten met CE-markering voor doorbrandbescherming
• Documenteer welke doorvoeringen zijn aangebracht en hoe ze zijn afgedicht

Tijdelijke brandveiligheidsmaatregelen tijdens de verbouwing

Tijdens de uitvoering zijn er ook tijdelijke risico's. Brandbare materialen (isolatie, hout, folie) die groot aanwezig zijn op de bouwplaats verhogen het brandrisico aanzienlijk. Maatregelen:

• Bewaar brandbare materialen zo min mogelijk op de bouwplaats — lever in fases
• Verwijder dagelijks bouwafval, met name hout en kunststof
• Houd brandblusser aanwezig op de bouwplaats
• Verbied roken op de bouwplaats, zeker bij brandbare materialen
• Bij hete werkzaamheden (lassen, slijpen): verwijder brandbare materialen uit de omgeving en houd een brandblusser bij de hand

Brandmelders en vluchtwegen

Bij verbouwingen in bewoonde woningen of panden: controleer of de vluchtwegen vrij blijven. Als je de gang of de trap afsluit voor bouwwerkzaamheden, moeten bewoners een alternatieve vluchtroute hebben.

Zorg dat rookmelders niet worden afgeplakt tijdens stofwerkzaamheden — dat is begrijpelijk, maar herstelt ze direct daarna. Beter: gebruik schilderfolie om ze tijdelijk af te schermen en verwijder die na het werk.

Brandveiligheidscontrole bij oplevering

Check bij oplevering of alle brandveiligheidsmaatregelen zijn getroffen:

• Doorvoeringen in brandwerende constructies zijn afgedicht
• Rookmelders functioneren
• Vluchtwegen zijn vrij en correct gesignaleerd
• Brandwerende deuren sluiten correct

Veelgemaakte fouten bij brandveiligheid in verbouwingen

In de praktijk zien we steeds dezelfde fouten terugkomen. Deze checklist helpt je ze te voorkomen:

• Leidingdoorvoeringen door brandwerende wanden afgedicht met gewone PUR-schuim — werkt niet, moet brandwerend schuim of mortel zijn
• Verlaagd plafond aangelegd zonder brandklasse-check — kan brandcompartimentering tussen verdiepingen tenietdoen
• Brandwerende deur vervangen door esthetisch model zonder EI-classificatie — formeel illegaal en levensgevaarlijk
• Doorboringen voor airco of mechanische ventilatie zonder brandwerende manchet — meest voorkomende fout bij installateurs
• Houten constructies in oude meterkast vervangen door modern materiaal zonder brandwerende behandeling

Mini-case: brand voorkomen door doorvoering-check

Een aannemer in Brabant deed een dakopbouw bij een appartementencomplex (8 woningen). De installateur had nieuwe elektraleidingen aangelegd door de brandwerende vloer tussen verdieping 2 en de opbouw, maar zonder brandwerende manchetten. De aannemer ontdekte dit bij de eindcontrole en eiste herstel.

Herstelkosten ~€2.400 (8 doorvoeringen × €300 inclusief afdichtmateriaal en arbeid). Discussie met installateur duurde 2 weken voordat akkoord werd gevonden. Twee maanden later: kortsluiting in opbouw veroorzaakte brand in elektraleiding. Dankzij correcte brandwerende afdichting bleef de brand beperkt tot de opbouw zelf — geen brandschade aan onderliggende appartementen.

Verzekeraar gaf bevestiging: zonder die afdichtingen waren alle 8 appartementen schade-getroffen geweest. Geschatte schade voorkomen: €400.000+. De €2.400 herstel-investering bleek absoluut cruciaal — en de aannemer kon aantonen dat hij zorgvuldig had gewerkt, wat zijn beroepsaansprakelijkheid beschermde.