Brandveiligheid bij verbouwingen: hier moet je op letten

Brandveiligheid is bij verbouwingen een wettelijke vereiste, maar ook een morele plicht. Een brand in een woongebouw tijdens of na een verbouwing kan levens kosten — en als aannemer ben jij mede verantwoordelijk als de brandveiligheid niet op orde is. In dit artikel lees je welke eisen gelden en hoe je er als aannemer mee omgaat.

Brandveiligheid in het Besluit bouwwerken leefomgeving

Sinds 1 januari 2024 staan de bouwtechnische eisen niet meer in het Bouwbesluit 2012, maar in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het Bbl stelt eisen aan brandveiligheid voor alle bouwwerken. Voor verbouw geldt als hoofdregel het rechtens verkregen niveau:

• Het verbouwde deel moet minstens het kwaliteitsniveau houden dat het bouwwerk al rechtmatig had — de brandveiligheid mag er dus niet op achteruitgaan
• Dat niveau mag nooit onder het niveau voor bestaande bouw liggen, en hoeft niet hoger te zijn dan het nieuwbouwniveau
• Voor sommige onderdelen gelden bij verbouw wel nieuwbouweisen, bijvoorbeeld als je een installatie volledig vernieuwt. Een verbouwing maakt niet automatisch het hele gebouw nieuwbouwplichtig
• Voor brandwerende scheidingen (wbdbo) geldt bij verbouw: was die lager dan 30 minuten, dan moet hij na de verbouwing minstens 30 minuten zijn; was hij 30 minuten of meer, dan mag hij niet lager worden

Brandcompartimentering

Een van de belangrijkste brandveiligheidsprincipes is compartimentering: het opdelen van een gebouw in brandcompartimenten zodat brand zich niet vrij kan verspreiden. Als je tijdens een verbouwing een brandwerende wand doorboort voor leidingen, moet die doorboring worden afgesloten met brandwerende manchetten of mortel.

Vergeet je dit, dan vervalt de brandcompartimentering — en daarmee de veiligheid van de bewoners en jouw aansprakelijkheid als aannemer.

• Doorvoeringen in brandwerende wanden en plafonds moeten worden afgedicht
• Gebruik brandwerende afdichtingen die getest zijn voor die combinatie van leiding en wand of plafond, en volg de montagevoorschriften van de fabrikant
• Documenteer welke doorvoeringen zijn aangebracht en hoe ze zijn afgedicht

Tijdelijke brandveiligheidsmaatregelen tijdens de verbouwing

Tijdens de uitvoering zijn er ook tijdelijke risico's. Brandbare materialen (isolatie, hout, folie) die groot aanwezig zijn op de bouwplaats verhogen het brandrisico aanzienlijk. Maatregelen:

• Bewaar brandbare materialen zo min mogelijk op de bouwplaats — lever in fases
• Verwijder dagelijks bouwafval, met name hout en kunststof
• Houd brandblusser aanwezig op de bouwplaats
• Verbied roken op de bouwplaats, zeker bij brandbare materialen
• Bij hete werkzaamheden (lassen, slijpen): verwijder brandbare materialen uit de omgeving en houd een brandblusser bij de hand

Brandmelders en vluchtwegen

Bij verbouwingen in bewoonde woningen of panden: controleer of de vluchtwegen vrij blijven. Als je de gang of de trap afsluit voor bouwwerkzaamheden, moeten bewoners een alternatieve vluchtroute hebben.

Rookmelders worden bij stofwerkzaamheden vaak afgeschermd. Dat is begrijpelijk, maar haal de afscherming direct na het werk weer weg en test of de melders nog werken.

Brandveiligheidscontrole bij oplevering

Check bij oplevering of alle brandveiligheidsmaatregelen zijn getroffen:

• Doorvoeringen in brandwerende constructies zijn afgedicht
• Rookmelders functioneren
• Vluchtwegen zijn vrij en correct gesignaleerd
• Brandwerende deuren sluiten correct

Veelgemaakte fouten bij brandveiligheid in verbouwingen

In de praktijk zien we steeds dezelfde fouten terugkomen. Deze checklist helpt je ze te voorkomen:

• Leidingdoorvoeringen door brandwerende wanden afgedicht met gewone PUR-schuim — werkt niet, moet brandwerend schuim of mortel zijn
• Verlaagd plafond aangelegd zonder te checken of het de brandscheiding erboven doorbreekt — bijvoorbeeld tussen twee appartementen
• Brandwerende deur vervangen door esthetisch model zonder brandwerendheidsclassificatie — voldoet niet aan de eisen en is levensgevaarlijk
• Doorboringen voor airco of mechanische ventilatie zonder brandwerende manchet — meest voorkomende fout bij installateurs
• Houten constructies in oude meterkast vervangen door modern materiaal zonder brandwerende behandeling