Wkb gevolgklasse 2 in 2026: de stand van zaken voor aannemers

De Wkb is voor veel mkb-aannemers nog steeds wennen. Sinds 1 januari 2024 geldt de kwaliteitsborging voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, zoals grondgebonden woningen. Over gevolgklasse 2 wordt veel gespeculeerd, maar de stand van zaken in 2026 is helder: er is geen invoeringsdatum. In dit artikel: wat er nu wél geldt, wat er later mogelijk verandert en waarom het toch zinvol is om je processen nu al op orde te brengen.

Disclaimer: regelgeving evolueert. Check altijd de actuele stand op iplo.nl en bij je brancheorganisatie voordat je grote investeringen doet.

Stand van zaken: gevolgklasse 2 komt niet in 2026

Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) staat er een algehele evaluatie van de Wkb gepland voor 2027. Pas afhankelijk van de uitkomsten daarvan volgen de bouwwerken in de hogere gevolgklassen — eventueel gelijktijdig. Een datum voor gevolgklasse 2 is er dus niet, en realistisch gezien duurt het na de evaluatie nog jaren voordat een uitbreiding in wetgeving, erkende instrumenten en kwaliteitsborgers is omgezet.

Ook verbouw valt nog niet onder de kwaliteitsborging. De invoering van de Wkb voor verbouwingen is voorlopig uitgesteld en heeft geen definitieve ingangsdatum. Wel kunnen gemeenten, aannemers en kwaliteitsborgers vrijwillig pilots doen met verbouwprojecten.

Wat zijn gevolgklassen?

De Wkb deelt bouwwerken in 3 gevolgklassen — naargelang de gevolgen van een bouwfout voor mens en omgeving:

• Gevolgklasse 1: beperkte gevolgen — onder meer grondgebonden woningen, recreatiewoningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen van maximaal 2 bouwlagen. Alleen nieuwbouw; verbouw valt er niet onder
• Gevolgklasse 2: middelhoog risico — bijvoorbeeld bibliotheken en onderwijsgebouwen
• Gevolgklasse 3: hoog risico — bijvoorbeeld ziekenhuizen en voetbalstadions

Wat verandert er als gevolgklasse 2 ooit ingaat?

Als gevolgklasse 2 onder de Wkb wordt gebracht, werkt het waarschijnlijk zoals nu bij gevolgklasse 1: een onafhankelijke kwaliteitsborger controleert tijdens de bouw of het werk voldoet aan de bouwtechnische regels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De precieze invulling hangt af van de evaluatie. Zo werkt het bij gevolgklasse 1:

• Er wordt een kwaliteitsborger ingeschakeld die met een toegelaten instrument werkt — door de opdrachtgever, de aannemer of een andere partij in het bouwproject
• De kwaliteitsborger maakt een risicobeoordeling en borgingsplan vóór de start van de bouw
• Tijdens de uitvoering toetst de kwaliteitsborger op de risico's uit het borgingsplan
• Bij gereedmelding hoort een dossier voor het bevoegd gezag, met de verklaring van de kwaliteitsborger
• Zonder gereedmelding mag het bouwwerk niet in gebruik worden genomen

Kosten van een kwaliteitsborger

De kosten van een kwaliteitsborger hangen af van het project, de complexiteit en het tarief van de borger. Er zijn geen vaste tarieven. Voor gevolgklasse 2 bestaan nog geen prijzen, omdat het regime nog niet bestaat. Vraag bij een nieuwbouwproject in gevolgklasse 1 altijd meerdere offertes op en vergelijk wat er precies in zit: het aantal bouwplaatsbezoeken, de rapportage en de herbeoordeling na herstel.

Wat geldt al wél voor elk bouwproject: het Burgerlijk Wetboek

Het deel van de Wkb dat in het Burgerlijk Wetboek staat, geldt sinds 1 januari 2024 voor aannemingsovereenkomsten die vanaf die datum zijn gesloten — los van de gevolgklasse, en dus ook voor verbouwingen. Dit raakt elke aannemer nu al:

• Aansprakelijkheid na oplevering (art. 7:758 lid 4 BW): je bent aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, ook als de opdrachtgever ze had kunnen zien — tenzij je aantoont dat het gebrek niet aan jou toe te rekenen is
• Consumentendossier of opleverdossier (art. 7:757a BW): bij de gereedmelding lever je informatie over wat er gebouwd is en wat nodig is voor gebruik en onderhoud
• Waarschuwingsplicht (art. 7:754 BW): je waarschuwt de opdrachtgever voor fouten en gebreken in wat hij voorschrijft — duidelijk, schriftelijk en met de mogelijke gevolgen erbij
• Bij een particulier die een nieuwe woning laat bouwen: het recht om 5% van de aanneemsom bij de notaris in depot te zetten (de 5%-regeling, art. 7:768 BW). Na de oplevering moet jij hem op dat recht wijzen

Wat hoort in het opleverdossier?

Het consumentendossier moet de opdrachtgever in staat stellen te controleren of je hebt gebouwd wat is afgesproken, en informatie geven voor gebruik en onderhoud. Maak je geen afspraken over de inhoud, dan geldt wat het Burgerlijk Wetboek voorschrijft. In de praktijk bevat een goed dossier:

• Tekeningen en berekeningen van wat daadwerkelijk is gebouwd (constructief, brandveiligheid, ventilatie)
• Productinformatie en certificaten van toegepaste materialen en installaties
• Foto's van onderdelen die na oplevering niet meer zichtbaar zijn (fundering, constructie, isolatie)
• Beproevingsrapporten waar van toepassing (luchtdichtheid, riolering)
• Onderhouds- en gebruiksvoorschriften van installaties

Aansprakelijkheid: de bewijslast ligt zwaarder bij jou

Een veelgehoorde misvatting is dat de Wkb de aansprakelijkheidstermijn heeft verlengd. Dat klopt niet: de termijn van 20 jaar na oplevering voor verborgen gebreken (art. 7:761 BW) bestond al ruim vóór de Wkb. Wat wél is veranderd, is dat je ook aansprakelijk bent voor gebreken die de opdrachtgever bij oplevering had kunnen ontdekken, en dat jij moet bewijzen dat een gebrek niet aan jou te wijten is. Belangrijke implicaties:

• Documentatie van de uitvoering wordt je belangrijkste bewijs
• Verzekering nalopen: bespreek met je verzekeringsadviseur of je aansprakelijkheidsdekking aansluit op de gewijzigde regels
• Contracten met onderaannemers herzien, zodat hun aansprakelijkheid jegens jou aansluit op die van jou jegens de opdrachtgever
• Bij overdracht of bedrijfsverkoop: de aansprakelijkheid blijft normaal bij de rechtspersoon, niet bij de persoon

Voorbereiding: wat doe je nu al?

Omdat de BW-regels al gelden, is een goed ingericht dossier geen voorbereiding op gevolgklasse 2, maar gewoon nodig. Concreet:

• Digitaal projectdossier per project — niet meer papieren mappen
• Foto-rapportages bij kritische fasen: fundering, constructie, brandwerende doorvoeringen, isolatie
• Materiaalcertificaten en productinformatie centraal archiveren (bijvoorbeeld KOMO-certificaten en CE-prestatieverklaringen)
• Kwaliteitschecks documenteren met checklist en handtekening
• Onderaannemer-contracten herzien op de gewijzigde aansprakelijkheid
• Doe je nieuwbouw in gevolgklasse 1: leg contact met 1–2 kwaliteitsborgers in je regio

Veelgemaakte fouten

Wat we aannemers vaak zien doen:

• Denken dat de Wkb alleen over de kwaliteitsborger gaat — terwijl de BW-regels voor elk project gelden
• Aannemen dat verbouw al onder de kwaliteitsborging valt, of dat gevolgklasse 2 binnenkort ingaat
• Foto's "wel maken maar niet structureren" — onvindbaar bij een claim jaren later
• Onderaannemer-contracten ongewijzigd laten — eigen aansprakelijkheid niet doorgeven
• Eén kwaliteitsborger kiezen zonder kennismaking — de werkrelatie is cruciaal

Conclusie: volgen, niet haasten

Gevolgklasse 2 komt er niet vóór de evaluatie in 2027, en een ingangsdatum is er niet. Verbouw valt voorlopig ook buiten de kwaliteitsborging. Wat wél al geldt voor elk project, zijn de BW-regels: zwaardere aansprakelijkheid na oplevering en een verplicht opleverdossier.

Begin dus gewoon met een digitaal opleverdossier, foto-rapportages en vastgelegde kwaliteitschecks. Dat helpt je nu al bij een claim, en het maakt een eventuele uitbreiding van de Wkb later een stuk minder zwaar.